Ақпарат
- Орналасуы
- Түркістан облысы, Түркістан қаласы
- Кезеңі
- 1301 – 1400
- Санаты
- Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері
- Түрі
- Кесене
- Түрі
- Қала құрылысы және сәулет ескерткіштері
Дереккөздер
- Қазақстанның тарихи-мәдени орындары мен жалпы зиярат ету орындарының альбомы. – Астана: ҚазМҒЗИ, 2018. – 496 бет.
Сипаттама
Кесене Шығыстың атақты ғұламасы Ұлықбектің қызы, Әбілқайыр ханның әйелі Рәбия сұлтан Бегім (шамамен 1430–1485) бейітінің басына тұрғызылған. Бастапқыда ғимарат бір камералы болды және цилиндрлік барабанға орнатылған күмбезбен жабылған. Кейінірек ғимарат төртбұрышты көп камералы құрылымға қайта салынды. Қазір кесене бес бөлмеден тұрады: орталық сегіз бұрышты зал, екі шаршы және екі ұзартылған төртбұрышты.
Ғимараттың негізгі қасбеті биік ланцетті аркамен жабылған терең кіреберісі бар портал түрінде ұсынылған. Кесененің айван аркасының биіктігі 6 метр. Ғимараттың орталық бөлігі цилиндр түрінде жасалып, көгілдір күмбезбен жабылған. Басқа қасбеттер бес тауашасы бар арка түрінде жасалған. Археологиялық зерттеулер барысында бұл жерден көптеген майолика қалдықтары мен жылтыратылған тақталар табылды. Бұл жерді алғаш рет 1954 жылы Қ.А. Шаурин зерттеген.
1980 жылдардың басында ескерткіш түбегейлі қайта жаңғыртылды.
Қазір Рәбия Сұлтан Бегім кесенесі Түркістан қорымының қалыптасуының маңызды кезеңін көрсететін бірегей сәулет ескерткіші болып табылады. Құрылыс Қазақстанның тарих және мәдениет ескерткіштері кодексіне енгізілген және мемлекет қорғауында.
Рәбия Сұлтан Бегім кесенесі – еліміздің маңызды тарихи-мәдени мұрасы, белгілі зиярат орны және өңірдегі барлық туристік бағыттардың негізгі нүктесі.